Các ngân hàng thường biết đến một cách nói chung như là “Bên Bán” (Sell-Side). Các ngân hàng có những công việc với vai trò rất đa dạng liên quan đến lĩnh vực tài chính như là:
Những công việc này có thể được tiếp tục phân loại thêm nữa. Ví dụ ngân hàng thương mại có thể thực hiện những công việc khác nhau như quản lý tiền của khách hàng, thanh toán, bảo hiểm, đầu tư, tư vấn, và thậm chí là ngân hàng cá nhân (Private Banking), nơi chuyên quản lý những nhu cầu tài chính cho một nhóm những khách hàng giàu có.
Khái niệm Bên Bán (Sell-Side) có nghĩa là một công ty có liên quan đến việc tạo ra và bán các sản phẩm tài chính, như là cổ phiếu, trái phiếu, phái sinh (Derivatives) và nhiều sản phẩm có giá trị tiền tệ khác. Theo đúng như tên gọi, hầu hết công việc của Bên Bán (Sell-Side) có liên quan đến việc tìm kiếm khách hàng và bán sản phẩm, đặc biệt ở những vị trí cấp cao. Với vai trò quản lý, các chuyên gia thường là phải giao tiếp với khách hàng và mức thu nhập sẽ gắn với lợi nhuận tạo ra. Ở những cấp thấp hơn, yêu cầu công việc có thể là chú trọng vào phân tích mang tính kỹ thuật với mức lương phụ thuộc vào mức độ hoàn thành công việc được giao.
Môi trường làm việc của bên bán hàng (Sell-side work environment)
Môi trường làm việc trong lĩnh vực ngân hàng phù hợp với những cá nhân có trình độ, có khao khát vươn lên, và có khả năng cạnh tranh cao. Các bạn có thể kiếm được nhiều tiền và thăng tiến rất nhanh ngay sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên giờ làm việc dài và công việc có rất nhiều áp lực.
Hãy tìm hiểu tính chất của mỗi công việc của Bên Bán (Sell-Side) để xem hướng đi nào là phù hợp với bạn. Nếu làm việc thiên về tìm kiếm khách hàng và bán hàng không hấp dẫn với bạn, bạn có thể khám phá những công việc của Bên Mua (Buy-Side).
Chúng tôi thiết kế hướng dẫn này để giúp các bạn lập kế hoạch cho sự phát triển nghề nghiệp và tìm được công việc hoàn hảo trong lĩnh vực tài chính.
Khái niệm “Corporate Finance” có thể bao quát rất nhiều công việc với những vai trò khác nhau, những công việc này cũng trải rộng trong nhiều lĩnh vực.
Để giúp các bạn tìm hiểu dễ dàng hơn, chúng tôi chia các công việc trong lĩnh vực tài chính vào ba nhóm sau:
Dựa trên kinh nghiệm làm việc với nhiều học viên trước đây, chúng tôi đã xác định một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến thành công của các bạn như sau:
Personality type (Tính cách)
Compensation (Mức lương mong muốn)
Entry strategy (Chiến lược nhập cuộc)
Bạn nên sử dụng hướng dẫn nghề nghiệp này như thế nào?
Chúng tôi gợi ý với các bạn là các bạn nên đọc kỹ hướng dẫn này của chúng tôi để lập kế hoạch phát triển nghề nghiệp trong lĩnh vực tài chính. Các bạn hãy làm theo những bước sau:
#1 Hãy khám phá từng lựa chọn – Các bạn hãy xem vị trí công việc nào hấp dẫn với bạn nhất dựa trên những thông tin chúng tôi đã mô tả.
#2 Xác định những kỹ năng bạn cần – Với công việc mà bạn hướng tới, hãy đăng ký các khóa học trong chương trình Corporate Finance Series của chúng tôi để giúp bạn đáp ứng được yêu cầu nghề nghiệp.
#3 Lập kế hoạch tìm việc – Các bạn có thể sử dụng những trợ giúp của chúng tôi về viết lý lịch (Resume), kết nối (Networking), và luyện phỏng vấn để ứng tuyển công việc mong muốn.
Bạn muốn là một chuyên gia phân tích tài chính đẳng cấp thế giới? Bạn đang muốn học hỏi những kiến thức và kỹ năng tốt nhất trong lĩnh vực này và nổi bật trước mắt mọi người? Đây là hướng dẫn được các chuyên gia giàu kinh nghiệm của chúng tôi tổng kết lại, có thể giúp bạn trở thành chuyên gia phân tích đủ khả năng làm việc tại các trung tâm tài chính hàng đầu trên thế giới như New York, London, Singapore, hoặc Hong Kong.
Hướng dẫn của chúng tôi được chia ra làm ba phần chính:
Analytics
Presentation
Soft skills
Phần 1: Analytics
Cuộc sống của một chuyên gia phân tích tài chính đẳng cấp thế giới gắn liền với những con số, phép tính, và sự mô tả mối quan hệ giữa chúng với nhau. Từ những cơ sở dữ liệu khô khan khổng lồ, họ biết cách làm sao có thể chắt lọc những thông tin hữu ích và tóm tắt nó dưới dạng dễ tiếp nhận. Họ có sự tập trung chú ý không thể lay chuyển đến từng chi tiết nhỏ. Họ thực sự đắm chìm trong thế giới của những con số.
Những chuyên gia phân tích giỏi nhất luôn biết cách thu thập, sắp xếp, phân tích và trình bày số liệu để những người không chuyên cũng có thể nắm bắt được. Mỗi một bước sau đây có tầm quan trọng ngang nhau và tạo thành nền móng để từ đó nghề nghiệp của họ phát triển lên.
Thu thập số liệu (Collecting Data)
Thu thập số liệu là bước đầu tiên. Nó nghe có vẻ đơn giản, nhưng điều quan trọng là biết nên tìm kiếm số liệu ở đâu, và làm thế nào để lấy nó. Tuy nhiên biết nguồn số liệu không phải là tất cả đối với thu thập số liệu. Tìm ra những báo cáo cụ thể có liên quan và những phần cần chú ý trong báo cáo đó mới đóng vai trò tối cần thiết. Chỉ có những chuyên gia giàu kinh nghiệm mới có độ nhạy bén như vậy.
Sắp xếp số liệu (Organizing data)
Sắp xếp số liệu theo một cấu trúc dễ hiểu là đặc biệt quan trọng. Các bạn có thể có một cơ sở dữ liệu thô rất lớn, nhưng nếu nó không được tổ chức tốt thì rất khó để sử dụng chúng cho một phân tích có ý nghĩa. Bạn hãy lập kế hoạch cho các mô hình tài chính với những cơ cấu và cấu trúc với một tầm nhìn dài hạn về sản phẩm cuối cùng sẽ như thế nào. Khả năng xây dựng một cấu trúc dữ liệu mạch lạc, hiệu quả là điều tạo nên sự khác biệt giữa một chuyên gia phân tích bình thường với một người hàng đầu.
Phân tích tài chính (Financial Analysis)
Đây là giai đoạn mà kiến thức về Accounting và Finance thực sự “nhập cuộc”. Có rất nhiều thông số và tỉ lệ để lựa chọn, ví dụ như EV/EBITDA, ROA, và IRR. Giai đoạn này là cơ hội để rất nhiều các chuyên gia phân tích thể hiện kỹ năng của mình bằng cách phân tích thông tin một cách trực giác và sâu sắc nhất. Nó cũng là giai đoạn để các chuyên gia phân tích đưa ra những kết luận có ảnh hưởng. Đó có thể là khẳng định một giả thuyết, hỗ trợ một kế hoặc, hoặc là nhận biết “sự thật”.
Diễn giải và khuyến nghị (Interpretation & Recommendations)
Diễn giải số liệu là nơi những chuyên gia phân tích tài chính đẳng cấp thế giới tỏa sáng và phô diễn trình độ của mình. Đây là thời điểm để đưa ra những khuyến nghị cụ thể. Một chuyên gia phân tích giỏi sẽ rất thận trọng ở đây – họ biết rằng công việc của mình sắp kết thúc và lãnh đạo công ty sẽ tiếp quản những nghiên cứu của họ. Điều rất quan trọng là đưa ra những khuyến nghị sâu sắc, nhưng sẽ là không khôn ngoan nếu các chuyên gia muốn thúc đẩy một nghị trình nào đó hoặc có những quan điểm cực đoan, với mong muốn các phân tích của mình phải được thực hiện.
Phần 2 – Trình bày (Presentation)
Phần này ít được nói đến hơn là những kỹ năng phân tích, nhưng nó vẫn rất quan trọng. Một phần đáng kể công việc của một chuyên gia phân tích là tạo ra những buổi trình bày ấn tượng, viết báo cáo, hoặc các hình thức trao đổi thông tin khác. Đặc biệt cần thiết là những tài liệu này cần được viết tốt, bảng biểu sinh động, và có tính thuyết phục.
Hai khía cạnh quan trọng của trao đổi thông tin là viết báo cáo kết hợp với mô tả số liệu qua biểu đồ và hình vẽ.
Viết báo cáo (Written Communication)
Kỹ năng viết báo cáo có thể đồng nghĩa với “thành công hay sụp đổ” đối với một chuyên gia phân tích. Mặc dù phần lớn nỗ lực của các chuyên gia (về phương diện thời gian) là về thực hiện các phép tính toán và phân tích dữ liệu, cách thể hiện kết quả mới đáng giá nhiều nhất. Vậy thì điều gì tạo nên các báo cáo tốt đối với một chuyên gia phân tích tài chính xuất sắc? Đó là bố cục chặt chẽ, cách biện luận, và những điểm hỗ trợ. Cần phải nêu bật được ý chính và những thông tin có liên quan giúp cho ý chính thuyết phục được người đọc.
Biểu diễn số liệu trực quan (Data Visualization)
Data Visualization là trung tâm của một phân tích tài chính tốt. Điều quan trọng là tạo ra biểu đồ và đồ thị giúp cho thông tin dễ theo dõi, làm nổi bật điểm chính, và một cảm giác tự tin. Đây là lĩnh vực mà chương trình Data Analytics của chúng tôi có thể giúp. Chúng tôi đã thiết kế một số khóa học hướng dẫn các bạn từng bước một quá trình xây dựng những biểu đồ đẹp, có thể dùng trong báo cáo nghiên cứu khoa học, sách quảng bá đầu tư, và những tài liệu khác.
Phần 3 – Kỹ năng mềm (Soft Skills)
Phần này cũng rất quan trọng nhưng nhận được sự chú ý ít nhất. Có thể các bạn thấy dễ dàng hơn để phát triển các kỹ năng phân tích và kiến thức về tài chính. Nhưng sẽ là chưa đủ nếu thiếu kỹ năng mềm. Một chuyên gia phân tích tài chính đẳng cấp thế giới cũng cần xây dựng khả năng giao tiếp, ngoại giao, và hình ảnh cá nhân.
Communication
Giao tiếp bằng lời nói là rất quan trọng, đặc biệt là khả năng nói tiếng Anh trôi chảy. Để thăng tiến hơn những người đồng cấp, các bạn phải có khả năng tổ chức một cuộc họp trực tuyến với một khách hàng nước ngoài và diễn đạt suy nghĩ của mình một cách hiệu quả. Giao tiếp tốt yêu cầu sự tự tin, nhận biết môi trường xung quanh, và khả năng đọc ý nghĩ của người khác.
Bạn có biết tất cả các khóa học của chúng tôi được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Do đó bên cạnh kiến thức và kỹ năng, các bạn sẽ có cơ hội tuyệt vời để nâng cao trình độ tiếng Anh, nhất là tiếng Anh về tài chính và kinh doanh.
Politics
Đấu tranh nội bộ (politics) có thể là một chủ đề nhạy cảm và nhiều người tránh nói về điều này hoặc giả vờ như nó không tồn tại trong công ty của họ. Sự thật là khi có từ hai người trở lên làm việc cùng nhau, sẽ xảy ra khả năng tranh giành quyền lực. Gợi ý ở đây là các bạn không cần trở thành một người giỏi kết bè phái, nó chỉ đơn giản là nhận biết được những gì xảy ra tại môi trường làm việc và có phương án phù hợp. Các chuyên gia phân tích làm việc mà không để ý đến quyền lợi người khác có thể bị phản pháo. Ngược lại, những người có khả năng luồn lách trong hệ thống dường như sẽ thăng tiến nhanh hơn.
Tóm lại, các bạn hãy đảm bảo rằng:
Hiểu tình hình nội bộ trong tổ chức mình đang làm việc
Có chiến lược làm sao để chèo lái thành công trong môi trường đó
Luôn kiểm tra tình hình để có đủ thông tin cần thiết về các mối quan hệ nội bộ
Personal Brand (Hình ảnh bản thân)
Xây dựng hình ảnh bản thân có thể liên quan đến một số thứ. Tại tâm điểm của nó, xây dựng hình ảnh bản thân có nghĩa là ứng xử theo một phong cách làm đồng nghiệp và khách hàng tôn trọng bạn, thấy thú vị khi làm việc với bạn, và xem bạn là một người đạt được nhiều thành công. Những điều này nói dễ hơn làm. Đó là bởi vì để xây dựng một hình ảnh bản thân tốt đẹp mất nhiều thời gian với những quyết định tốt. Để phá hủy nó chỉ mất một quyết định tồi trong giây lát mà thôi.
Lời khuyên của chúng tôi về xây dựng một thương hiệu bản thân tốt là:
Luôn có thái độ tích cực
Quan hệ tốt với đồng nghiệp
Luôn giữ lời hứa và làm việc với chuẩn mực đạo đức và nghề nghiệp cao nhất
Tài chính doanh nghiệp (Corporate Finance) có thể bao gồm những công việc rất đa dạng, trải rộng trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
Có bốn thành phần chính trong Corporate Finance:
Doanh nghiệp (Corporates)
Ngân hàng (Banks)
Quỹ đầu tư (Institutional Investors)
Nhà đầu tư (Retail Investors)
Bên Bán (Sell-Side) và Bên Mua (Buy-Side)
Bốn thành phần chính trên được chia làm hai nhóm khác nhau: Bên Bán và Bên Mua.
Ngân hàng được xếp vào “Bên Bán” (Sell-Side).
Các doanh nghiệp cần vốn để phát triển. Họ sẽ phát hành cổ phiếu (stock), trái phiếu (bonds), và các loại chứng từ có giá trị khác (other securities).
Ngân hàng thay mặt các doanh nghiệp chào bán những sản phẩm tài chính đã phát hành cho các nhà đầu tư trên thị trường.
Các quỹ đầu tư (Institutions) được xếp vào “Bên Mua” (Buy-Side). Họ sẽ mua cổ phiếu, trái phiếu do doanh nghiệp phát hành trực tiếp (IPO) hoặc qua các ngân hàng trung gian. Đổi lại họ sẽ được chia cổ tức và quyền sở hữu công ty.
Những người quản lý quỹ (Fund Manager) sẽ dùng tiền của các nhà đầu tư đơn lẻ (Retail Investors) góp vào để thực hiện các thương vụ đầu tư.
Nhà đầu tư riêng lẻ (Retail Investors) có thể là cá nhân (Individuals), hoặc thậm chí là những ngân hàng, quỹ đầu tư khác.
Tóm lại, khi nói đến Corporate Finance, điều quan trọng là nhận biết được sự khác nhau giữa Bên Bán (Sell-Side) và Bên Mua (Buy-Side). Hai bên này tạo nên bức tranh tổng thể hoàn chỉnh của thị trường tài chính, và không thể tách rời nhau.
Buy-Side: là một bên của thị trường tài chính, chuyên mua và đầu tư một phần lớn cổ phiếu, trái phiếu cho mục đích sinh lợi nguồn tiền họ đang quản lý.
Sell-Side: là bên khác của thị trường tài chính, chuyên tạo ra, quảng cáo, và bán các sản phẩm tài chính cho thị trường
Do tính chất công việc chủ yếu là về bán hàng, Sell-Side luôn có nhiều cơ hội hơn cho các bạn muốn trở thành chuyên gia phân tích hơn là bên Buy-side.
Thông tin chung về Bên Bán
Phía bán (Sell-Side) của thị trường vốn (Capital Markets) có các chuyên gia đại diện cho các doanh nghiệp muốn tăng vốn bằng cách BÁN cổ phiếu, trái phiếu, hoặc các chứng từ có giá trị (Securities). Bên bán (Sell-Side) chủ yếu bao gồm ngân hàng đầu tư (Investment bank), các hãng tư vấn (Advisory Firm) hoặc các công ty khác xúc tiến việc bán cổ phiếu/trái phiếu thay mặt cho khách hàng của họ (là doanh nghiệp /Corporates).
Ví dụ một công ty muốn có vốn để xây dựng một nhà máy mới sẽ liên hệ với một ngân hàng đầu tư và yêu cầu họ giúp phát hành nợ (Debt) hoặc tăng vốn chủ sở hữu (Equity) bằng cách bán cổ phiếu để có tiền cho dự án.
Ngân hàng đầu tư này sẽ chuẩn bị một nghiên cứu, trong đó có sử dụng rất nhiều những mô hình tài chính (Financial Modeling), để xác định những gì họ tin là các nhà đầu tư sẽ nghĩ là công ty đó có giá trị bao nhiêu. Tiếp theo họ sẽ triển khai một chiến dịch marketing đa dạng để thu hút các nhà đầu tư tiềm năng. Và đó là khi Bên Mua (Buy-Side) nhập cuộc.
Thông tin chung về Bên Mua
Bên Mua (Buy-Side)của thị trường vốn, chúng ta có các chuyên gia và các nhà đầu tư là những người có tiền (money/capital) để mua những gì Bên Bán chào hàng. Bên Bán (Sell-Side) có thể bán cổ phiếu phổ thông (Common Shares), cổ phiếu ưu đãi (Preferred Shares), trái phiếu doanh nghiệp (Corporate Bonds), tải sản phái sinh (Derivative Assets), hoặc rất nhiều những sản phẩm tài chính khác do bên bán phát hành.
Ví dụ một công ty quản lý tài sản (Asset Management) có một nguồn vốn chuyên để đầu tư vào các công ty năng lượng mới. Người quản lý các dự án đầu tư (Portfolio Manager) của công ty đang tìm kiếm những cơ hội để sử dùng nguồn vốn đó mua những cổ phiếu mà anh ta tin là hấp dẫn nhất trong ngành công nghiệp này. Một ngày, một chuyên gia từ một ngân hàng đầu tư lớn gọi điện cho Portfolio Manager và thông báo rằng sắp tới sẽ có vụ chào bán cổ phiếu lần đầu tiên ra công chúng (Initial Public Offering – IPO) của một công ty giàu tiềm năng trong lĩnh vực năng lượng mới.
Với thông tin và sự tư vấn từ ngân hàng đầu tư, người quản lý Portfolio Manager quyết định sẽ mua cổ phiếu của công ty đó. Và như vậy dòng tiền đã chảy từ Bên Mua sang Bên Bán.
Vai trò của Bên Bán và Bên Mua
Có một số khác biệt cơ bản giữa Bên Bán và Bên Mua trong thị trường tài chính. Sự khác biệt chính đến từ vai trò của mỗi bên đối với khách hàng của mình.
Vai trò của Bên Bán:
Tư vấn các khách hàng doanh nghiệp trong những thương vụ lớn
Tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tăng vốn, bao gồm cả vốn vay và bán cổ phiếu
Tư vấn các thương vụ mua bán, sáp nhập (M&A)
Xây dựng mối quan hệ mới với các doanh nghiệp
Quảng cáo và bán các sản phẩm tài chính (cổ phiếu, trái phiếu, phái sinh và nhiều sản phẩm khác)
Tạo thanh khoản cho các sản phẩm tài chính được niêm yết
Giúp khác hàng đặt lệnh mua hoặc bán
Cung cấp nghiên cứu về cấu trúc vốn của các doanh nghiệp được niêm yết trên sàn chứng khoán
Thực hiện xây dựng các mô hình tài chính (financial modeling) và định giá doanh nghiệp (business valuation)
Vai trò của Bên Mua:
Quản lý tiền của khách hàng
Ra các quyết định đầu tư (mua, giữ, hoặc bán)
Tạo ra lợi nhuận tốt nhất cho vốn đầu tư, phù hợp với mức độ rủi ro được tính toán
Thực hiện các nghiên cứu về cơ hội đầu tư
Thực hiện xây dựng các mô hinh tài chính và định giá doanh nghiệp
Tìm nhà đầu tư góp vốn cho công ty quản lý
Tăng trưởng các tài sản đang quản lý
Bên Bán và Bên Mua kiếm tiền như thế nào?
Bên Mua kiếm tiền từ các hoạt động giao dịch mua thấp (buy low) và bán cao (sell high). Họ phải tạo ra giá trị bằng cách phát hiện và mua những tài sản đang được định giá thấp. Ví dụ một chuyên gia phân tích thuộc một công ty Bên Mua đang theo dõi giá cổ phiếu của một công ty công nghệ và thấy nó giảm so với giá các cổ phiếu công nghệ khác trong khi tình hình hoạt động của công ty đó vẫn tốt. Chuyên gia phân tích khi đó có thể đưa ra một giả thuyết là giá cổ phiếu đó sẽ tăng trong tương lai gần. Dựa theo nghiên cứu của chuyên gia phân tích, công ty Bên Mua sẽ xem xét khả năng mua vào một lượng cổ phiếu đang có giá tốt đó. Lưu ý Bên Mua thường phải nghiên cứu rất kỹ trước khi mua và các quyết định mua vào cũng không được đưa ra nhiều.
Bên Bán kiếm tiền từ phí môi giới (Fees) và phần thưởng dựa theo doanh số bán hàng (Commissions). Bởi vậy không giống như Bên Mua, Bên Bán có mục tiêu chính là thực càng nhiều các thương vụ càng tốt.
Nghề nghiệp Bên Bán (Sell-side Careers)
Các công việc chính của Bên Bán bao gồm:
Investment banking
Equity research
Sales and Trading
Commercial and Corporate Banking
Các kỹ năng cần có của Bên Bán (Sell-side Skills)
Data Analytics
Financial Accounting
Business Valuation
Financial Derivatives
Research Report
Client Relationship Management
Selling and Closing Deals
Nghề nghiệp Bên Mua (Buy-side Careers)
Các chuyên gia phân tích thường chuyển sang Bên Mua sau một số năm làm việc ở Bên Bán. Các ngân hàng đầu tư là môi trường đào tạo tuyệt vời, với những người mới gia nhập thường làm nhiều công việc khác nhau cho Bên Bán từ hai đến bốn năm. Sau khoảng thời gian đó, họ có thể xem xét chuyển sang Bên Mua.
Sau đây là một số những hướng nghề nghiệp chính của Bên Mua:
Portfolio Management
Private Equity
Venture Capital
Hedge Funds
Các kỹ năng cần có của Bên Mua (Buy-side Skills)
Các kỹ năng cần có của Sell-Side và Buy-Side là rất giống nhau, tuy nhiên Bên Mua chủ yếu tập trung kỹ thuật phân tích hơn là khả năng bán hàng. Bởi vậy Bên Mua thường thu hút những người có thiên hướng nghiên cứu độc lập và ít ngoại giao hơn (mặc dù đây chỉ là sự khái quát tương đối rộng).
Những người làm việc Bên Mua cần sự am hiểu về:
Data Analytics
Financial Accounting
Business Valuation
Financial Derivatives
Research Report
High Achiever (reach target rates of return for assets under his/her management)
Chương trình đào tạo của Capital Business School sẽ cung cấp cho các bạn tất cả những kiến thức và kỹ năng cần thiết nêu trên.
